Η φωτογραφία είναι του Δημήτριου Κωνσταντίνου και τραβήχτηκε το 1865 στην Αθήνα. Το ποταμάκι περνά ήσυχο μέσα από την πόλη και το αυτοσχέδιο καφενεδάκι δίπλα στο γεφύρι προσφέρει ξεκούραση και αναψυχή στον διαβάτη. 
Στα κέντρα αναψυχής της περιοχής επί βασιλέως Γεωργίου Α’ σύχναζαν πολλά ζευγαράκια και επειδή εξυπηρετούσαν τους παντρεμένους στα εξωσυζυγικά ραντεβού τους τα αποκαλούσαν και «παντρεμενάδικα».
 Η συνέχεια της αρχικής φωτογραφίας του Πέτρου Μωραΐτη. ελήφθη το 1870 στα γεφύρια του Ιλισού
Η συνέχεια της αρχικής φωτογραφίας του Πέτρου Μωραΐτη, ελήφθη το 1870 σε ένα από τα γεφύρια του Ιλισού.

Ο Βασίλης Τσίτσανης έγραψε τραγούδι γι΄ αυτά τα κέντρα τα οποία τα επόμενα χρόνια μετακινήθηκαν στον Άγιο Γιώργη του Βύρωνα και θεωρούνταν τα νυφοπάζαρα της εποχής: «τα λεν Παντρεμενάδικα, γιατί έχει κοριτσάκια, που σαν περάσεις και τα δεις σε βάζουν σε μεράκια» .
Η πρωτεύουσα εκείνα τα χρόνια ήταν διαφορετικά δομημένη και το περιβάλλον δεν είχε κακοποιηθεί στο όνομα τους υπερπληθυσμού και της «ανάπτυξης».
Την ίδια χρονιά, ο φωτογράφος αποτύπωσε την εικόνα του κέντρου της πόλης και μας παρέχει ένα μοναδικό ντοκουμέντο.

Η πλατεία Συντάγματος και ο Λυκαβηττός, γύρω στα 1865.Δημήτριος Κωνσταντίνου. Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη.
Η πλατεία Συντάγματος και ο Λυκαβηττός στα 1865. Δημήτριος Κωνσταντίνου-Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη.

Ο Ιλισός ήταν το Ιερό Ποτάμι για τους παλιούς Αθηναίους, καθώς αποτελούσε ανέκαθεν λατρευτικό χώρο.
Όπως ανέφερε στη «Μηχανή του Χρόνου» ο διδάκτωρ μεταλλειολόγος μηχανικός του ΕΜΠ κύριος Στάθης Χιώτης: «Η κοιλάδα του Ιλισού ήταν τόπος ζωντανός γιατί εκεί είχαν και το λύκειο του Αριστοτέλη που ανακαλύφθηκε πρόσφατα σε ανασκαφές του 2000 και ήδη είναι ένας επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος. Επίσης γίνονταν στρατιωτικές ασκήσεις των Αθηναίων, ιππικοί αγώνες και πολλές άλλες δραστηριότητες αλλά και λατρεία, των μικρών Ελευσίνιων».

Αθήνα 1940. Η κοίτη του Ιλισσού με το γεφυράκι που πήγαινε κάποτε στο παριλίσιο θέατρο ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ. Στο βάθος, ο λόφος του Αρδηττού και το σπίτι του Κωνσταντίνου Μαζαράκη - Αινιάν.
Αθήνα 1940. Η κοίτη του Ιλισού με το γεφυράκι που πήγαινε κάποτε στο παριλίσιο θέατρο ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ. Στο βάθος, ο λόφος του Αρδηττού και το σπίτι του Κωνσταντίνου Μαζαράκη – Αινιάν. Αρχική φωτογραφία :»Athènes Et L’attique.» Συγγραφέας: Emmanuel Boudot-Lamotte. Έκδοση: TEL 1941. Έρευνα-Ταυτοποίηση: Δέσποινα Δρεπανιά ,Η ΑΘΗΝΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ

Αθήνα 1874. Λεπτομέρεια από : "Vue panoramique d'Athènes prise de Licabette." Φωτογράφος: Pascal Sebah [γεν. 1823 – † 1886] Δράση στην Ελλάδα: 1870 -1874 Η περιοχή Μετς με τον μύλο του Αργυρίου. Σε πρώτο επίπεδο η σκηνή του παριλίσιου θεάτρου "Παράδεισος". ¨Ηταν περίπου εκεί που είναι σήμερα ο 'Ομιλος Αντισφαιρίσεως Αθηνών. Λειτούργησε από το 1873 έως και το 1896.
Αθήνα 1874. Η περιοχή Μετς με τον μύλο του Αργυρίου. Σε πρώτο επίπεδο η σκηνή του παριλίσιου θεάτρου «Παράδεισος». Ήταν περίπου εκεί που είναι σήμερα ο ‘Ομιλος Αντισφαιρίσεως Αθηνών. Λειτούργησε από το 1873 έως και το 1896. Λεπτομέρεια από : «Vue panoramique d’Athènes prise de Licabette.«Φωτογράφος: Pascal Sebah . Δράση στην Ελλάδα: 1870 -1874. Τεκμηρίωση: Δέσποινα Δρεπανιά
Στα τέλη του 1800 στην πλευρά του ποταμού προς το Μετς, υπήρχαν δύο χαρακτηριστικοί ανεμόμυλοι.

Το πιο χαρακτηριστικό σημείο του ποταμού που πήγαζε από τον Υμηττό, ήταν το Βατραχονήσι.
Η μικρή λωρίδα γης που βρισκόταν ανάμεσα από τις δύο πλευρές του Ιλισού. Σήμερα η περιοχή έχει οικοδομηθεί και είναι τμήμα του Παγκρατίου.

Στην παλιά Αθήνα το ποτάμι χρησιμοποιούνταν από τις φτωχές οικογένειες για να απλώνουν τη μπουγάδα τους και να παίζουν στα νερά του τα μικρά παιδιά.
Στις όχθες του δημιουργήθηκαν τα πρώτα καφέ σαντάν και αργότερα οι συνοικίες του Παγκρατίου και του Μετς.

Στα μαγαζιά που υπήρχαν στον Ιλισό, συγκεντρώνονταν κυρίως οι άντρες της εποχής για να διασκεδάσουν και να απολαύσουν τις χορεύτριες, που πρόσφεραν ένα εντυπωσιακό θέαμα.

Τη δεκαετία του 1930 όμως αποφασίστηκε από τον Ιωάννη Μεταξά η κάλυψή του και σταδιακά το ποτάμι εξαφανίστηκε.
Το οριστικό τέλος γράφτηκε επί Κωνσταντίνου Καραμανλή αρχής γενομένης με τη κάλυψη του Ιλισού για τη δημιουργία της λεωφόρου Β. Κωνσταντίνου.

Δείτε εντυπωσιακές εικόνες από το ποτάμι που διέσχιζε το κέντρο της πόλης και η κάλυψή του θεωρήθηκε έργο «εξωραϊσμού της πρωτευούσης», όπως ήταν η φράση της εποχής.

Την αρχική φωτογραφία εντόπισε ο συλλέκτης Θεόδωρος Μεταλληνός και προέρχεται από  Library of Congress

Διαβάστε ακόμη στη «ΜτΧ»: 18 Σεπτεμβρίου 1834. Η Αθήνα γίνεται πρωτεύουσα. Πώς ήταν τότε η πόλη και γιατί οι κάτοικοί της ονομάζονταν «γκάγκαροι» (βίντεο)…

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here