Το μοιραίο λούσιμο που έγινε αιτία να καεί το 1/3 της Θεσσαλονίκης. Τι έδειξε η δίκη για τις δυο προσφυγοπούλες που άθελά τους πυροδότησαν τη φωτιά του 1917

Το μοιραίο λούσιμο που έγινε αιτία να καεί το 1/3 της Θεσσαλονίκης. Τι έδειξε η δίκη για τις δυο προσφυγοπούλες που άθελά τους πυροδότησαν τη φωτιά του 1917
Το 1917, δυο χρόνια μετά την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Θεσσαλονίκη, ήταν ήδη ένα μεγάλο περιχαρακωμένο στρατόπεδο. Μετά την αποβίβαση συμμαχικών στρατευμάτων της Αντάντ, Γάλλοι, Άγγλοι, Αφρικανοί, Ασιάτες είχαν πλημμυρίσει κάθε καλντερίμι της.

Ο πληθυσμός της από 160.000 κατοίκους, ξαφνικά διπλασιάστηκε. Το νερό ήταν οριακά επαρκές, αφού έπρεπε να “ποτιστούν” αυτές οι εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου. Τα στρατόπεδα περιφερειακά της πόλης, δεν μπορούσαν να στερηθούν ούτε σταγόνα.

Στις 18 Αυγούστου 1917, στην Θεσσαλονίκη ξέσπασε πυρκαγιά που σύντομα πήρε διαστάσεις θεομηνίας καίγοντας σχεδόν τη μισή πόλη. Κυρίως Γάλλοι στρατιώτες ήταν τα ελάχιστα ανθρώπινα θύματα. Η πυρκαγιά έκαψε 9.500 σπίτια σε μια έκταση ενός εκατομμυρίου τετραγωνικών μέτρων. Εκκλησίες, συναγωγές , πνευματικά κέντρα και χιλιάδες καταστήματα έγιναν στάχτη.

Υπολογίζεται ότι 77 χιλιάδες άνθρωποι έμειναν άστεγοι. Τα δύο τρίτα, ήταν εβραϊκής καταγωγής. Οι σύμμαχοι βοήθησαν στη διαχείριση της μεγάλης κρίσης με την δημιουργία κυρίως αντιπυρικών ζωνών.

Αεροφωτογραφία μετά την κατάσβεση της πυρκαγιάς στη Θεσσαλονίκη που δείχνει το μέγεθος της καταστροφής. Πηγή φωτογραφίας: “ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΣΤΙΓΜΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ” – Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Η πυρκαγιά της οδού Ολυμπιάδος

Η φωτιά ξέσπασε σε ένα διαμέρισμα της οδού Ολυμπιάδος στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Η αρχική εντύπωση ήταν ότι το κακό ξεκίνησε από το τηγάνι μιας νοικοκυράς η οποία μαγείρευε μελιτζάνες στην κουζίνα της. Η δημοσιογραφική έρευνα εντόπισε τα δικαστικά ντοκουμέντα της εποχής  όπου περιγράφονται τα αίτια της καταστροφής. Το βούλευμα που φυλάσσεται στο Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας αναφέρει ότι όλα ξεκίνησαν από μια σπίθα. Αυτό συνέβη όταν δυο νεαρές γυναίκες άναψαν φωτιά και έβρασαν νερό για να λουστούν.

Επρόκειτο για δυο προσφυγοπούλες, η Παρασκευούλα του Αδάμ και η Δόμνα Σαββόγλου. Από την ακροαματική διαδικασία προέκυψε ότι κάτω από το ξύλινο πάτωμα υπήρχε υπόγειος χώρος που λειτουργούσε ως στάβλος. Εκεί υπήρχε ένα άλογο που τρεφόταν με χόρτο. Η εύφλεκτος ύλη πυροδοτήθηκε από μια σπίθα του πάνω ορόφου. Επίσης προέκυψε ότι οι γυναίκες αφού ζέσταναν το νερό  φρόντισαν να σβήσουν την φωτιά.

Το δικαστήριο δεν θεώρησε ότι υπήρξε πρόθεση εμπρησμού, ούτε πλημμέλεια από τις γυναίκες. Η δικαστική απόφαση περιγράφει:

εκ της ενεργηθείσης ανακρίσεως προκύπτει, ότι αι κατηγορούμεναι κατέβαλον πάσαν επιμέλειαν περί την χρήσιν της πυράς, ούδ’ ήτο δυνατόν και ο μάλλον συνετός των ανθρώπων, να προΐδη ότι ήτο δυνατόν να μεταδοθή πυρ εις το εν τω υπογείω ευρισκόμενον χόρτον, εκ σπινθήρος εκ του μαγειρείου, και η έκρηξις του πυρός και η εκ ταύτης καταστροφή μεγάλου μέρους της πόλεως, οφειλομένη αποκλειστικώς εις την σφοδρότητα και μακράν διάρκειαν του πνέοντος ανέμου”

Από καταγεγραμμένες μαρτυρίες παρουσιάζεται η ταχύτητα με την οποία εξαπλώθηκαν οι φλόγες μέσα στην πόλη. Η οδός Εγνατία, που χώριζε την πόλη στα δύο δεν κατάφερε να εμποδίσει την ορμή της φωτιάς προς την θάλασσα. Αν και ήταν ο σπουδαιότερος δρόμος της πόλης, είχε πλάτος μόνο 8 μέτρων από κτίριο σε κτίριο. Και αυτό στα πιο φαρδιά της σημεία.

Διαβάστε στη “ΜτΧ”: Οι 95 στρατιώτες που αρνήθηκαν να αποστρατευτούν. Επέστρεψαν το απολυτήριό τους και απαίτησαν να πολεμήσουν στο μέτωπο της Θράκης αμέσως μετά τη Μικρασιατική καταστροφή

Η έρευνα στα κρατικά αρχεία έδειξε ότι η φωτιά ξεκίνησε από μια σπίθα στην προσπάθεια δυο γυναικών να λουστούν. Η πυρκαγιά έπληξε αδιάκριτα τις νεόχτιστες κομψές συνοικίες της προκυμαίας και της οδού Αγίας Σοφίας, τις σκεπαστές αγορές, τις δαιδαλώδεις φτωχογειτονιές που κάλυπταν το μεγαλύτερο μέρος του ιστορικού κέντρου. Πηγή: Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας

Παρότι δεν αναφέρονται θύματα, είναι βέβαιο ότι υπήρξαν, τόσο μεταξύ των σωστικών συνεργείων, όσο και μεταξύ των πυροπαθών. Την ταχύτατη και καταστρεπτική εξάπλωση της φωτιάς φαίνεται πώς ενθάρρυναν οι εξής παράγοντες:

  • η τρομερή ανομβρία που επικρατούσε στην πόλη, αφού δεν είχε βρέξει από τις 29 Ιουνίου και ο τοπικός βορειοδυτικός άνεμος, ο βαρδάρης, που φυσούσε τις ημέρες εκείνες, καθώς και η τεχνητή θαλάσσια αύρα η οποία προκλήθηκε από τις υψηλές  θερμοκρασίες που αναπτύχθηκαν.
  • η απελπιστική έλλειψη νερού στην πόλη, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου είχε διατεθεί για τα συμμαχικά στρατόπεδα στα προάστια.
  • η έλλειψη της οργανωμένης πυροσβεστικής υπηρεσίας.

Ο μητροπολιτικός ναός Γρηγορίου Παλαμά στο κέντρο της Θεσσαλονίκης μέσα στα αποκαΐδια που άφησε πίσω της η πυρκαγιά. Πηγή φωτογραφίας:  ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΙΓΜΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ – Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Επιπροσθέτως, σημαντικό ρόλο στην καταστροφή έπαιξε η οθωμανική ρυμοτομία και η αρχιτεκτονική της πόλης: στενοί και ακανόνιστοι δρόμοι, ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ των κτισμάτων και τα εύφλεκτα οικοδομικά υλικά.

Στην καταστροφή συνετέλεσε και ο “ζήλος” των συμμαχικών στρατιωτικών σωμάτων του Α Παγκοσμίου Πολέμου, που ήρθαν να βοηθήσουν το έργο της κατάσβεσης. Στην προσπάθεια να δημιουργήσουν αντιπυρικές ζώνες, ανατίναζαν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα και προκαλούσαν νέες εστίες φωτιάς.

Οι φωτογραφίες  αντλήθηκαν από το λεύκωμα: “ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΙΓΜΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ” του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου 

Διαβάστε στη “ΜτΧ”: Η Στρατιά της Ανατολής στη Θεσσαλονίκη. Ο μύθος της ερωτικής πόλης και η κατάρριψη του Ζέπελιν. Γιατί την αποκαλούσαν «φωλιά των κατασκόπων»

Ακολουθήστε τη mixanitouxronou.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε τις σημαντικότερες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στη mixanitouxronou.gr

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Παρακαλούμε σχολιάζετε κόσμια. Υβριστικά σχόλια δεν θα γίνονται αποδεκτά

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

mixanitouxronou.gr
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
«Είστε βάρβαροι. Ντρέπομαι που σπατάλησα 8 χρόνια από την ζωή μου στον τόπο σας». Η εκτέλεση 118 ομήρων στο Μονοδένδρι Λακωνίας. Ανάμεσά τους και ο γιατρός Καρβούνης

«Είστε βάρβαροι. Ντρέπομαι που σπατάλησα 8 χρόνια από την ζωή μου στον τόπο σας». Η εκτέλεση 118 ομήρων στο Μονοδένδρι Λακωνίας. Ανάμεσά τους και ο γιατρός Καρβούνης

Αλέκος Αλεξανδράκης, ο μεγαλύτερος γυναικοκατακτητής του θεάτρου. Έβαζε τσιλιαδόρο έξω από το δωμάτιό του για να διώχνει τις επίδοξες ερωμένες

Αλέκος Αλεξανδράκης, ο μεγαλύτερος γυναικοκατακτητής του θεάτρου. Έβαζε τσιλιαδόρο έξω από το δωμάτιό του για να διώχνει τις επίδοξες ερωμένες

Ο ομοφυλόφιλος αρχηγός των ταγμάτων εφόδου, που εκτελέστηκε με εντολή του Χίτλερ. Η αντιπαράθεση με τα Ες Ες και οι εσωτερικές διαμάχες των Ναζί

Ο ομοφυλόφιλος αρχηγός των ταγμάτων εφόδου, που εκτελέστηκε με εντολή του Χίτλερ. Η αντιπαράθεση με τα Ες Ες και οι εσωτερικές διαμάχες των Ναζί

Ρόζα Παρκς, η γενναία αφροαμερικανίδα που δεν σηκώθηκε για να καθίσει στη θέση της ένας λευκός και συνελήφθη. Ακολούθησε μποϊκοτάζ στα λεωφορεία που “γονάτισε” τις μεταφορές

Ρόζα Παρκς, η γενναία αφροαμερικανίδα που δεν σηκώθηκε για να καθίσει στη θέση της ένας λευκός και συνελήφθη. Ακολούθησε μποϊκοτάζ στα λεωφορεία που “γονάτισε” τις μεταφορές

Μπαρτσελόνα. Ο ιδρυτής της αυτοκτόνησε, ο διάδοχός του εκτελέστηκε από τη χούντα. Ρεάλ: Τα βασανιστήρια στους οπαδούς και η “εξαφάνιση” του προέδρου της. Η αιματοβαμμένη ιστορία των δύο ομάδων

Μπαρτσελόνα. Ο ιδρυτής της αυτοκτόνησε, ο διάδοχός του εκτελέστηκε από τη χούντα. Ρεάλ: Τα βασανιστήρια στους οπαδούς και η “εξαφάνιση” του προέδρου της. Η αιματοβαμμένη ιστορία των δύο ομάδων

close menu